Trong thương mại quốc tế, việc hiểu và áp dụng đúng Incoterms là điều quan trọng giúp doanh nghiệp, người xuất nhập khẩu tránh rủi ro về chi phí, trách nhiệm vận chuyển, hải quan và bảo hiểm. Incoterms được viết tắt từ International Commercial Terms, tức “Điều khoản thương mại quốc tế”, do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành và cập nhật thường xuyên. Phiên bản mới nhất hiện nay là Incoterms 2020.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu toàn diện về Incoterms, từ khái niệm, vai trò, phân loại, đến cách áp dụng thực tế trong giao dịch xuất nhập khẩu.
Incoterms là tập hợp các quy tắc quốc tế xác định trách nhiệm, rủi ro và chi phí của bên bán và bên mua trong quá trình giao hàng quốc tế. Mục tiêu là tạo ra tiêu chuẩn thống nhất, giúp tránh hiểu nhầm và tranh chấp trong thương mại quốc tế.
Các điểm quan trọng mà Incoterms quy định:
Ai chịu chi phí vận chuyển?
Ai chịu rủi ro khi hàng hóa hư hỏng hoặc mất mát?
Nơi giao hàng là đâu?
Ai chịu trách nhiệm thủ tục hải quan xuất – nhập khẩu?
Nắm rõ Incoterms giúp doanh nghiệp thương mại quốc tế tối ưu chi phí và giảm rủi ro phát sinh.
Mỗi điều khoản Incoterms xác định chính xác trách nhiệm giữa người bán và người mua, từ việc vận chuyển, hải quan, bảo hiểm đến giao nhận hàng.
Khi hợp đồng đã ghi rõ Incoterms, các bên dễ dàng giải quyết tranh chấp về chi phí hay rủi ro hàng hóa, tránh kiện tụng hoặc tranh cãi kéo dài.
Incoterms là tiêu chuẩn quốc tế, được công nhận ở hầu hết các quốc gia, giúp thương nhân quốc tế áp dụng thống nhất mà không cần giải thích phức tạp.
Do biết rõ trách nhiệm của mình, bên bán/bên mua có thể tính toán chi phí vận chuyển, bảo hiểm, thuế, hải quan một cách chính xác.
Incoterms được chia thành 2 nhóm chính dựa trên phương thức vận chuyển:
EXW – Ex Works (Giao tại xưởng): Người bán chỉ giao hàng tại xưởng, mọi chi phí và rủi ro sau đó do người mua chịu.
FCA – Free Carrier (Giao cho người chuyên chở): Người bán giao hàng cho người chuyên chở do người mua chỉ định.
CPT – Carriage Paid To (Vận chuyển trả đến): Người bán trả cước vận chuyển đến địa điểm đích, nhưng rủi ro chuyển sang người mua từ lúc giao cho người chuyên chở đầu tiên.
CIP – Carriage and Insurance Paid To (Vận chuyển và bảo hiểm trả đến): Tương tự CPT nhưng người bán mua bảo hiểm cho hàng.
DPU – Delivered at Place Unloaded (Giao tại nơi dỡ hàng): Người bán chịu trách nhiệm vận chuyển và dỡ hàng tại địa điểm của người mua.
DAP – Delivered at Place (Giao tại nơi đến): Người bán chịu chi phí vận chuyển, nhưng không chịu dỡ hàng.
DDP – Delivered Duty Paid (Giao đã nộp thuế): Người bán chịu mọi chi phí, rủi ro và thuế hải quan đến tận nơi người mua.
FAS – Free Alongside Ship (Giao dọc mạn tàu): Người bán giao hàng bên mạn tàu tại cảng xuất, mọi chi phí sau đó do người mua chịu.
FOB – Free On Board (Giao lên tàu): Người bán chịu chi phí và rủi ro cho đến khi hàng lên tàu tại cảng xuất.
CFR – Cost and Freight (Chi phí và cước): Người bán trả chi phí vận chuyển đến cảng đích, nhưng rủi ro chuyển sang người mua từ khi hàng lên tàu.
CIF – Cost, Insurance and Freight (Chi phí, bảo hiểm và cước): Tương tự CFR, nhưng người bán phải mua bảo hiểm hàng hóa.
Luôn ghi rõ phiên bản Incoterms (ví dụ: FOB HCM – Incoterms 2020)
Xác định địa điểm giao hàng cụ thể (cảng, kho, sân bay)
Ghi rõ trách nhiệm về hải quan, thuế, bảo hiểm
Nếu hàng hóa đặc biệt (hàng nguy hiểm, dễ vỡ, thực phẩm…) cần ghi chú thêm điều khoản an toàn
Ví dụ:
“FOB HCM – Incoterms 2020” nghĩa là người bán chịu mọi chi phí và rủi ro đến khi hàng lên tàu tại cảng TP. HCM, người mua chịu chi phí vận chuyển quốc tế, bảo hiểm và các rủi ro từ lúc hàng lên tàu.
Không thay thế hợp đồng: Incoterms chỉ quy định trách nhiệm và chi phí, không bao gồm giá cả hay điều kiện thanh toán.
Cập nhật phiên bản mới nhất: Incoterms 2020 có một số thay đổi so với phiên bản 2010, ví dụ DPU thay thế DAT.
Chọn điều khoản phù hợp phương thức vận chuyển: Không dùng FOB, CFR, CIF cho đường bộ hoặc hàng không.
Ghi rõ địa điểm giao hàng: Nếu chỉ ghi DDP mà không ghi cảng hay kho, có thể gây hiểu nhầm chi phí và rủi ro.
Giúp doanh nghiệp đàm phán hợp đồng hiệu quả
Tối ưu chi phí vận chuyển và bảo hiểm
Tránh tranh chấp, kiện tụng trong thương mại quốc tế
Đảm bảo tuân thủ quy định hải quan và luật pháp quốc tế
Hiểu và áp dụng đúng Incoterms là chìa khóa để giao dịch quốc tế thành công. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nắm rõ từng điều khoản, phân loại theo phương thức vận chuyển và ghi rõ trong hợp đồng. Việc này không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn giúp tối ưu chi phí, thời gian và nguồn lực.
Incoterms là công cụ chuẩn mực trong thương mại quốc tế, giúp mọi bên liên quan hiểu rõ trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ, từ đó tạo ra sự minh bạch và hiệu quả trong kinh doanh quốc tế.